Theater termen?

[Tjeerd]

Hallo allemaal,

Omdat ik binnekort ook eens in een theater licht moet doen wil ik graag wat meer weten van de termen en benamingen die ze daar gebruiken.

Wie kan uitleg geven!!

Koperen kees: wat is het , waar zit het, en waar dient het voor?
Fries: wat is het, waar zit het, en waar dient het voor?
Tussendoek: wat , waar , en waarvoor?
Is een horizon altijd wit?
Wat is een Fond?
Wat is een Rideau?
Wat is een vliesje?
Waar zit het nul punt( maten worden aangegeven in afstand tot het nulpunt)
Zit de portaalbrug altijd op de zelfde plaats?(voorrand van het speelvlak?)
Wat is een manteau? is dat hetzelfde als een zijbordes?

Wie o wie maakt mij wijzer[?]
Er zullen wel domme vragen bij staan maar ik weet hier dus nog niks van, ik hoop op veel leerzame reakties. ook tips voor literatuur zijn welkom.

Met vriendelijke groet,
Tjeerd.

[Daan Hoffmans]

2 vliegen in 1 klap:
Koperen kees IS het nulpunt van waaruit alle maten worden weergegeven. Zit doorgaans middenvoor in het podium.
Fries is een horizontaal doek, boven het podium, dient om je lampen uit het zicht weg te werken.
Horizon is voor zover ik weet altijd wit, en te kleuren middels horizonarmaturen.
Wil je een zwarte achterkant, dan trek je het FOND ervoor.
Portaalbrug zit per definitie boven de voorrand van het speelvlak.
Manteau is geloof ik de "lijst" aan de zijkant van het podium.

[vasco]

Het tussendoek is meestal een zwart-gaasdoek maar kan ook een eigen ontworpen doek zijn die bij het stuk past. Dit word gebruikt om bijvoorbeeld een toneel in tweeën te delen zodat achter het doek iets kan wisselen buiten het zicht van het publiek. Ook wordt dit doek gebruikt om bijvoorbeeld een band/orkest achter te zetten en dan bij het uitlichten kun je de band/orkest door het gaasdoek heen zien.

[AJB]

De "afkadering" van je lijsttoneel, gebeurt d.m.v. een portaal (boven) en de manteaux (zijkanten)

Verder is Rideau een sluiertrek/gordijn

Wat vliesje is; geen idee, zal wel een verbasterde term zijn; ik ken 'm in elk geval niet ( en doe toch erg veel theater)

groet'n Arvid

[rinus bakker]

FF één aanvulling/correctie op "KoperenKees": zit niet middenvoor hoor.
Soms heb je nog wel 5 meter of meer aan toneelvlak vóór Kees.
KK is het snijpunt van de middellijn van het toneel van voor naar achter,
met de denkbeeldige lijn tussen de achterzijden van de manteaux.
Daar heb je een geheel vrij toneelvlak zonder blokkerende elementen aan de zij- of bovenkant
De portaalbrug vormt de verstelbare vertikale afkadering van de toneelopening achter de prosceniummuur - die de zaal fysiek van het toneel gescheiden (brand!) houdt.
De manteaux doen hetzelfde in horizontale zin. Als jij dat een zijbordes noemt? Die kreet ken ik niet in direct verband met de toneelmachinerie. Een bordes heeft in mijn beleving maar 1 stavlak, de manteaux hebben er een reeks onder elkaar.
Deze 'elementen' zijn in NW Europa uitgevoerd op met lichtarmaturen uit te rusten en die ook vandaar te kunnen stellen.
Er zijn ook zat landen waar ze niet bestaan en er vertikaal met een 1e 'licht-trek' wordt gewerkt en links en rechts in de opening vertikale licht-torens of (licht-karren) staan of er twee vertikale rekkken of ladders worden gehangen aan bijvoorbeeld trek 2 en 3.

In Nederland is bij de AI een ontwikkeling gaande om PB en MTX's gewoon te verbieden als ze niet voldoende tegen vallen-van-hoogte zijn afgeschermd.
De keuze wordt dan een heel ander systeem, bijvoorbeeld zoals van Stakebrand met een speciaal soort 'licht-stelkarretje' dat aan loopkatten onder de portaalbrug heen en weer kan rijden.
En op de zijden van die karren die lekker hoog en smal (=onstabiel) zijn en waar je ook zo af kunt pleuren....

Ik kan je aanbevelen om eens te kijken of je het boekje New Theatre Words van de OISTAT ergens kan kopen (VPT?, Film&TheatreBookshop?).
Wat betreft de modernere technieken als arena-rigging klopt er weinig van , maar de meer traditionele materialen en termen zijn met plaatjes verluchtigd, en je vindt meteen de vertalingen in iets van 10-12 talen, tot en met het Japans toe....

[vic]

citaat:vasco Geplaatst - 16/11/2004 : 13:08:21
--------------------------------------------------------------------------------
Het tussendoek is meestal een zwart-gaasdoek maar kan ook een eigen ontworpen doek zijn die bij het stuk past. Dit word gebruikt om bijvoorbeeld een toneel in tweeën te delen zodat achter het doek iets kan wisselen buiten het zicht van het publiek. Ook wordt dit doek gebruikt om bijvoorbeeld een band/orkest achter te zetten en dan bij het uitlichten kun je de band/orkest door het gaasdoek heen zien.

hey vasco
volgens mij is een tussen doek eigenlijk een soort van voordoek maar dan halver wege het toneel en wat jij bedoelt heet naar mijn wete gewoon een gaasdoek.

Een horizon doek hoeft niet perzee wit te zijn. Wij hebben bijvoorbeeld ook nog een lichtblauwe in de kelder liggen.
Maar valt de kreukelwand die bij De 3 musketiers is gebruikt onder een horizon doek of niet? er word wel het zelfde effect mee gekreeert. Dus het lijkt mij van wel
greetzz
vic[8]

[Tjeerd]

Kijk hier word ik snel wijs!!!

Iedereen bedankt voor de reacties.
Het een en ander is een stuk duidelijker voor me, ik heb nogwel een vraag over de portaal(brug). zit deze nu op gelijke diepte met de manteau en vormen deze samen de toneel lijst?

Kan je uit de portaalbrug ook front licht geven, of allen top licht?

Koperen Kees Lijkt mij niet echt handig, dat is dus overal anders.
het is toch veel handiger om de voorrand van het toneel als nulpunt aan te houden. wat is jullie [u]mening</u> en waar komt die kees vandaan?

Met leergierige groet,
Tjeerd.

[rinus bakker]

citaat:Geplaatst door Tjeerd

1) Kijk hier word ik snel wijs!!!
2) ik heb nog wel een vraag over de portaal(brug). zit deze nu op gelijke diepte met de manteau en vormen deze samen de toneel lijst?
3) Kan je uit de portaalbrug ook front licht geven, of allen top licht?
4) Koperen Kees Lijkt mij niet echt handig, dat is dus overal anders.
het is toch veel handiger om de voorrand van het toneel als nulpunt aan te houden.
5) wat is jullie [u]mening</u> en
6) waar komt die Kees vandaan?

1) Leuk om te horen, maar zo snel vergaar je geen wijsheid hoor, al zullen alle beetjes helpen
2) Zit / hangt boven de manteaux. Als je die naar buiten rolt kan de portaalbrug helemaal naar de vloer - in de meste gevallen.
3) Hangt er vanaf waar je/het object zelf staat, lijkt mij zo toe.
4) Overal anders - dat klopt. En of iets handig is moet je plaatsen in de tijd: toneeldecors, en die kun je noe eenmaal moeilijk onder de portaalbrug hijsen/zetten - laat staan (juist NIET dus) onder het brandscherm. Vandaar dit arbitraire referentiepunt.
5) Het hangt ervan af wat je wilt. "Voorkant toneel" blijft ook variabel als je denkt aan al dan niet gebruiken van de orkestbak....
6) Kees (achternaam ben ik FF kwijt) was een inspecient die (zo ongeveer eind 70 /begin 80-er jaren) in zijn eentje, bijna heel Nederland qua schouwburgtonelen en huislicht in kaart/tekening had gebracht.
Er is later een smak subsidie tegenaan gegooid om dat in een 4-tal dikke ordner/boeken samen te brengen - die nog steeds mooi zijn, maar inmiddels al wel weer zwaar verouderd. Mijn exemplaren heb ik ooit bij Flashlight laten staan. Ik gebruikte ze eigenlijk toch niet, want rigging en spanten intekenen was er voor Kees toen nog niet bij. Maar het was wel handig als basistekening waarop je zelf weer de aanvulling in kon tekenen.

[Treu_Stereo]

citaat:Geplaatst door Tjeerd

Kijk hier word ik snel wijs!!!
Iedereen bedankt voor de reacties.
Het een en ander is een stuk duidelijker voor me, ik heb nogwel een vraag over de portaal(brug). zit deze nu op gelijke diepte met de manteau en vormen deze samen de toneel lijst?
Kan je uit de portaalbrug ook front licht geven, of allen top licht?

De portaalbrug is naar mijn weten geen gedeelte van de toneel lijst. Maar zit wel op de gelijke diepte met de manteau`s meestal. En je kunt uit je portaalbrug een stuk front laten komen. Vaak word dit gebruikt als 2de front om helemaal achter op de speel vloer te komen.

[rinus bakker]

En dan komen we nu weer in de discussie van:
- wat is "de toneellijst" - het vaste of het instelbare kader?
- waar zitten precies de sluiertrek, rideautrek, voordoektrek(ken), prosceniumtrek(ken), voortoneeltrek(ken), 1e zaaltrek enz...
ten opzichte van prosceniummuur, brandscherm, portaalbrug, voortoneelrand, orkestbak, zaalkaatser en noem maar op.
Zoveel theaters - zoveel oplossingen
enne
- wat is "voor" en wat "achter" in jouw beleving?

[AJB]

citaat:Geplaatst door Treu_Stereo


De portaalbrug is naar mijn weten geen gedeelte van de toneel lijst. Maar zit wel op de gelijke diepte met de manteau`s meestal. En je kunt uit je portaalbrug een stuk front laten komen. Vaak word dit gebruikt als 2de front om helemaal achter op de speel vloer te komen.

Beste "True_Stereo"...

Wat naar jouw "weten" allemaal aan de hand is, boeit echt helemaal niemand ben ik bang... De topic-opener is opzoek naar feiten. En feit is, dat je manteaux, tezamen met de portaal, je lijst afkaderd. Verder heet het licht uit te portaal geen 2de front, maar 2de PLAN front. Het is een invul, die door de hoge invalshoek echter ook prima kan fungeren als toplicht voor je voorste speelstrook.

[LuxProDeo]

citaat:Geplaatst door AJB
Wat vliesje is; geen idee, zal wel een verbasterde term zijn; ik ken 'm in elk geval niet ( en doe toch erg veel theater)

Denk dat AJB gelijk heeft met die verbastering, en dan waarschijnlijk van "friesje".

= een zwart, kort, breed doek, onderdeel van de "afstopping", wordt meestal gebruikt om de inhoud van een trek of buis (vaak: lampen) mee aan het zicht te ontrekken.

Bij Alex d'Electrique ook vaak kleine friesjes gezien om in vlakke vloer zalen de effecten in het grid mee te maskeren. Kon je bij binnenkomst al aan de friesjes zien waar er straks tijdens de voorstelling allemaal messen uit de lucht zouden komen vallen

LuxProDeo

[eeze]

Hoi Tjeerd,
Het klinkt of je nog niet helemaal duidelijk hebt hoe de portaal en de manteau's zich tot elkaar verhouden. De portaal hangt voor de manteau's (er vlak voor, over het algemeen is dat centimeterwerk). De prtaal kan vrij op en neer bewegen (electrisch bediend), en de manteau's naar binnen en naar buiten. De manteau's kunnen zover bewegen als de constructie aan de toneelkant van de portaal ( de constructie waar het licht inhangt) het toelaat.
Op de volgende link kun je van sommige theaters een plattegrond vinden, misschien helpt je dat een beeld te krijgen. http://www.tekening.com/dtdonline/

succes, gr pieter

[derksenlichtengeluid.nl]

Hoi Tjeerd.

Zoals sommige mensen hierboven beweren is K K zeker een vast punt in het theater. Het bevindt zich inderdaad in de lijn van de manteau's en recht onder de rand van de portaal.
Als je dus vanaf K K gaat meten voor bijvoorbeeld decor zit je in elk theater met dezelfde diepte, en is dat in verhouding voor het licht stellen in de kap mits je altijd ook dezelde afstand voor je trekken gebruikt het makkelijkst. Ikzelf laat mijn fourbars en acl's ook gewoon gefocust in de meatracks hangen zodat ik niet zolang bezig ben met focussen.

[Ruud_de_Koning]

En dan is KK voor alle precieselijkheid:
X-as achterkant manteau
Y-as midden toneel

Ruud