Geluidsprocessing op dj

[Timo B Geluidstechniek]

1) Een systeem dat in elk geval 'vlak' is afgeregeld. 'Vlak' is een verschrikkelijk subjectief begrip
Dit is juist geen subjectief begrip maar redelijk concreet,
maar het moet gewoon goed klinken binnen de ruimte waarin het systeem is opgesteld
Dit is subjectief en smaak iets waar ik juist minder aan doe als ik systeem doe.
Als ik extra effecten of dingetjes wil toevoegen doe ik dat zelf wel. Dit is onderdeel van het creatieve aspect van het DJ-vak, en daar dient een systeemtech zich gewoon buiten te houden.
Houdt ik me idd erg ver vandaan. Is een "artiesten ding" zolang het effect niet de PA om zeep helpt....
2) Laat me gewoon mijn werk doen. Te vaak heb ik hyperactieve techneuten gezien die nog voor ik mijn jas uit had al aan kwamen rennen: 'Niet in het rood draaien! Begrepen?!'. Niet alle DJ's zijn randdebielen. Ga ook niet over mijn schouder zitten loeren of ik wel uit het rood blijf.
Ik blijf zo veel mogelijk weg van de bühne daar de DJ monitors daar ook staan (de rest mag je er zelf bij verzinnen;-). Verder heb ik op output level een soort van speling ingecalculeerd zeker bij mensen die ik niet ken en DJ's.
3) Dat het systeem afdoende beschermd is. Nooit zal ik bewust een systeem over de zeik helpen, maar als een cd-speler of iets opeens de bibbers krijgt en een rare digitale piep uit gaat sturen mag ik toch verwachten dat het systeem hier voldoende tegen beschermd is
Alle pro-systemen momenteel op de markt zijn beschermd tegen rottigheid maar het is nooit een garantie dat het ten alle tijden heel blijft. Blokgolven bv is voor willekeurig welk systeem einde verhaal......

Als een systeem ruk klinkt is het ook deels mijn taak als DJ om hier rekening mee te houden. We hebben maar drie bandjes aan EQ op een DJ-tafel, maar als ik een systeem met teveel laag hoor draai ik dit gewoon uit voorzorg op m'n DJ-mixer wat terug.
No probleem maar het tegenovergestelde kan problemen geven (met nadruk op kan)

Het oeroude motto geldt voor zowel dj's als technici nog steeds: gebruik je oren!

Ik doe niet anders. Smaart is een Tool geen wet (niet voor mij iig;-).

[Stage-support]

Maar denk je niet dat de tijd daarheen evolueert? Ik bedoel bijvoorbeeld: uit pa systemen is ook de sprankeling verdwenen, zeker in line array systemen is het absolute top-hoog niet meer te horen door uitdoving van de frequenties omdat de hoogdrivers zo dicht op elkaar zitten.
Zo deed ik laatst geluid voor een bandje op een “ouderwets” conventioneel systeem en de “manager” (kan ook een vriend van de band zijn geweest) vond dat het allemaal veel te schel klonk, terwijl het naar mijn idee juist erg luchtig en open klonk. Dit voorbeeld kan natuurlijk ook een stukje smaak zijn, maartoch.


En ik denk dus ook dat artiesten en producers steeds meer gecompreste muziek gaan produceren. Ik denk dat waar we nu zijn nog maar het begin is. En daar moet je van houden of je houd er niet van. Het grootse gedeelte van de “jeugd” vind het in ieder geval prachtig (zie grote festivals als tomorrowland en Ultra music festival, festivals van dat formaat kun je tegenwoordig niet meer organiseren met alleen bands). Maar als wij als geluidsmensen net nog iets aangenamer kunnen maken om naar te luisteren of net iets meer energie kunnen halen uit de pa dan anderen denk ik dat daar toch wel een verschil mee kunt maken. Ook actief schuiven tussen zachtere stukken (meer “emotionele” stukken) en de hardere stukken (stukken met de “energie”) kan volgens mij helpen.

[MusicXtra]

In principe bepaalt de DJ wat je te horen krijgt, veel zullen het niet op prijs stellen wanneer een geluidstech zich actief gaat bemoeien met wat er te horen is.
Ik begrijp wel wat je bedoelt alleen is de dynamiek er meestal behoorlijk uitgeramd met veel compressie en die krijg je niet meer terug.
Enige wat ik doe is een systeem aanbieden dat zo neutraal mogelijk klinkt zodat hetgeen de DJ draait klinkt zoals hij het bedacht heeft.
Dat het tophoog in een line-array niet hoorbaar zou zijn door uitdoving is onzin, dan snap je niet helemaal hoe een line-source werkt. Wel is het zo dat op grotere afstanden het tophoog geabsorbeerd wordt door de lucht, simpel omdat het maar weinig energie bevat.

[showband]

Kun je uitgaande van tools die bestaan niet al responses bedenken?
"ingrepen op de master" zijn niet zo veel dingen

-EQ
-compressie
-limiting
-exciter/distressor/vervorming
-time domain effecten (galm delay flanging/chorus enz)
-3D/spatiaal effecten
-rest (phasing/ringmodulatie/envelope en andere feestzaken)

Dan kun je al snel strepen wat al dan niet bij de FOH kan en mag.....
Ik bedoel
-limiting is zowat een grondrecht als je geluid verhuurd aan derden.
-En het mag duidelijk zijn dat je geen "feesteffecten" op je master gaat plaatsen. Of time domain "als effect".

-EQ is deel van je klus om de boel beluisterbaar te houden. Niet om doelbewust de klank te veranderen lijkt mij. Dus wat "lucht in het top hoog" of de "dip in het gehoor van de DJ" kun je regelen/compenseren. Maar artistieke keuzes lijken mij aan de DJ.

-Compressie is zelden nuttig wegens plat bronmateriaal. Maar in sommige omstandigheden zou dat nuttig kunnen zijn. (BV bij een kleine zachte klus met goede DJ zou ik me kunnen voorstellen dat je er extra druk mee opbouwt)

hou je weinig over.
Spatiale effecten zou in overleg met de DJ een verrijking kunnen zijn. Geen idee of het wordt toegepast.

En vervorming (exciter/distressor/vervorming) begrijp ik dat al toegepast wordt om "lieve systemen" heviger te laten klinken.

Klopt dit zo een beetje??

[Stage-support]

In principe bepaalt de DJ wat je te horen krijgt, veel zullen het niet op prijs stellen wanneer een geluidstech zich actief gaat bemoeien met wat er te horen is.

Ik denk dat je dit verkeerd ziet omdat:
1) de meeste platen die een dj draait niet van hemzelf zijn. Hier heeft een dj dus absoluut geen invloed op. Alleen de kwaliteit, maar niet de hoeveelheid vervorming oid. Een taak van een dj is alleen maar om de platen te draaien die de mensen leuk vinden en die daar vervolgens op gaan feesten. Effecten die op de dj mixer worden gebruikt zijn alleen maar om het interessanter te maken.
2) Verder heeft de dj ook geen invloed op de zaal en het geluidssysteem. En zoals ik al zei vind ik sommige recentere systemen (zoals l’acoutics k1, k2 en vast nog wel meer) bijna saai klinken als er een dj op speelt. Als wij dat toch wat energieker kunnen maken wordt iedereen toch blijer van? En bovendien worden moderne systemen toch steeds beter in het reproduceren van het originele signaal? Zodat we zelf kunnen bepalen wat er wordt weergeven en wat niet?
3) Is dit trouwens een aanname of heb jij ooit een dj letterlijk horen zeggen dat hij absoluut geen audio processing wil? Ik heb goede dj’s alleen horen zeggen dat ze goed geluid willen. Net als een band; die willen ook een energieke/spannende mix, saai komt daar niet in voor.

Of zouden dj’s in de studio thuis al de vervorming moeten toevoegen aan de platen die ze willen draaien? Nou daar worden wij als technici blij van.

Kun je uitgaande van tools die bestaan niet al responses bedenken?

Tuurlijk, maar wellicht hebben jullie tips.

Stel je komt bij een locatie en je hebt zelf geen materiaal bij je (dus alles van locatie gebruiken). En je kijkt in de microfoonla en ziet daar een voor jou totaal onbekende microfoon liggen, en dan zegt de hoofd techniek van de locatie dat die microfoon echt het beste is was er is op bijvoorbeeld de bas gitaar. Dan zou ik dat wel uitproberen. Wellicht is het niks, wellicht is het super. Maar dan ben je die ervaring weer rijker. En zo zie ik dit forum (en elk ander forum) ook, mensen die hun mening en/of hun ervaring delen. Maar uiteindelijk ben ik de gene die op locatie het geluid moet verzorgen en niemand anders. Zo neem ik dus wel in mijn achterhoofd mee wat er gezegd wordt over materiaal maar wellicht is mijn situatie wel heel anders dan iemand anders en werkt het voor mijn niet wat voor de ander helemaal het einde was (en omgekeerd natuurlijk ook).
En zo had ik dus ook gehoopt dat men wellicht iets meer tips had gegeven over hoe je een vette sound krijgt ondanks dat de dynamiek klein is en wat minder discussie over de kleine dynamiek en dat veel mensen gewoon niks met dj’s te maken willen hebben. En wellicht werken die tips niet voor mij dan is dat jammer. Maar wellicht werken ze helemaal top, dan is dat natuurlijk fantastisch.

[qvt]

Where to start..

Meestal iets in de trend van de-esser -> compressor -> dyn-eq 2 of 3 bandjes en vervolgens eq'en tot het lekker klinkt. Dat alles liefst over een PA met genoeg laag (2x15" of 2x12" arrays) met het kleinere spul is het over het algemeen niet goed te krijgen zonder alle headroom kwijt te zijn.

[Stage-support]

Where to start..

Meestal iets in de trend van de-esser -> compressor -> dyn-eq 2 of 3 bandjes en vervolgens eq'en tot het lekker klinkt. Dat alles liefst over een PA met genoeg laag (2x15" of 2x12" arrays) met het kleinere spul is het over het algemeen niet goed te krijgen zonder alle headroom kwijt te zijn.

Oke, zou je ook kunnen uitleggen wat ieder onderdeel binnen jou signalchain moet bereiken? Gebruik je de compressor gewoon om een iets vettere sound te krijgen (iets in de trant van een buizencompressor?) of gewoon om controle te houden wanneer de dj de gain van de volgende plaat vergeten was?

[MusicXtra]

Ik denk dat je dit verkeerd ziet omdat:
1) de meeste platen die een dj draait niet van hemzelf zijn. Hier heeft een dj dus absoluut geen invloed op. Alleen de kwaliteit, maar niet de hoeveelheid vervorming oid. Een taak van een dj is alleen maar om de platen te draaien die de mensen leuk vinden en die daar vervolgens op gaan feesten. Effecten die op de dj mixer worden gebruikt zijn alleen maar om het interessanter te maken. Wanneer de DJ bestaande nummers draait valt er weinig aan toe te voegen, compressie zit er al genoeg op en effecten zijn toch echt de taak van de DJ, ik ga dus niet de crea bea uithangen.
2) Verder heeft de dj ook geen invloed op de zaal en het geluidssysteem. En zoals ik al zei vind ik sommige recentere systemen (zoals l’acoutics k1, k2 en vast nog wel meer) bijna saai klinken als er een dj op speelt. Als wij dat toch wat energieker kunnen maken wordt iedereen toch blijer van? En bovendien worden moderne systemen toch steeds beter in het reproduceren van het originele signaal? Zodat we zelf kunnen bepalen wat er wordt weergeven en wat niet? Ik zorg voor een top klinkend systeem wat zo neutraal mogelijk klinkt, dan bied ik de DJ dus een wit doek, daar ga ik niet een grijs of lichtblauw doek van maken.
3) Is dit trouwens een aanname of heb jij ooit een dj letterlijk horen zeggen dat hij absoluut geen audio processing wil? Ik heb goede dj’s alleen horen zeggen dat ze goed geluid willen. Net als een band; die willen ook een energieke/spannende mix, saai komt daar niet in voor. Een DJ wil zijn ding kunnen doen, die zal niet blij worden wanneer ik me met zijn creativiteit ga bemoeien, ik moet 'slechts' zorgen dat hij zijn ding kan doen en zorgen dat hij binnen de limieten van mijn spullen en de locatie (geluidslimiet) blijft.

Of zouden dj’s in de studio thuis al de vervorming moeten toevoegen aan de platen die ze willen draaien? Nou daar worden wij als technici blij van. Je hebt het steeds over vervorming, daar gaat muziek echt niet 'energieker' van klinken maar hooguit vervormt en daar ga ik al helemaal mijn vingers niet aan branden. Het is bekend dat in de hardstyle muziek zwaar clippende beats worden gebruikt, ooit een keer een half uur gezocht naar de oorzaak van die vervorming, snap er echt geen zak van dat er mensen zijn die daar graag naar luisteren.


Tuurlijk, maar wellicht hebben jullie tips.

Stel je komt bij een locatie en je hebt zelf geen materiaal bij je (dus alles van locatie gebruiken). En je kijkt in de microfoonla en ziet daar een voor jou totaal onbekende microfoon liggen, en dan zegt de hoofd techniek van de locatie dat die microfoon echt het beste is was er is op bijvoorbeeld de bas gitaar. Dan zou ik dat wel uitproberen. Wellicht is het niks, wellicht is het super. Maar dan ben je die ervaring weer rijker. En zo zie ik dit forum (en elk ander forum) ook, mensen die hun mening en/of hun ervaring delen. Maar uiteindelijk bij jij de gene die op locatie het geluid moet verzorgen en niemand anders. Zo neem ik dus wel in mijn achterhoofd mee wat er gezegd wordt over materiaal maar wellicht is mijn situatie wel heel anders dan iemand anders en werkt het voor mijn niet wat voor de ander helemaal het einde was (en omgekeerd natuurlijk ook).
En zo had ik dus ook gehoopt dat men wellicht iets meer tips had gegeven over hoe je een vette sound krijgt ondanks dat de dynamiek klein is en wat minder discussie over de kleine dynamiek en dat veel mensen gewoon niks met dj’s te maken willen hebben. En wellicht werken die tips niet voor mij dan is dat jammer. Maar wellicht werken ze helemaal top, dan is dat natuurlijk fantastisch.

Zie mijn commentaar in het blauw. Die vette sound krijg je door een goed systeem goed te plaatsen en goed in te regelen. Het midlaag speelt in de 'vette sound' beleving een belangrijke rol, wanneer de subs niet lekker op tijd staan met de toppen gaat dat ten koste van dat midlaag en ben je die vette sound dus gewoon kwijt. Is dat het geval dan wordt dat vaak gecompenseerd door er meer sub in te duwen met als gevolg dat alles verzuipt in het blubberige sub. Dan kun je nog zo je best doen maar goed gaat het nooit meer worden.

[PvG]

Het enige nuttige dat iets zou kunnen toevoegen - mijn mening - is een multiband compressor, zodat de balans over de frequenties een beetje op orde blijft en dat dat niet wordt overgelaten aan de limiters in de speaker processors/amps. Tja, als technicus krijg je maar één (stereo) kanaaltje van een DJ: daar kun je verder weinig mee dan harder/zachter en/of wat eq. De automatische versie daarvan is de multiband compressor. Verder behoort een geluidstechnicus zich - in mijn ogen - zo min mogelijk met het exacte geluid van de artiest/DJ bezig te houden. Dat is nl. waarom de één technicus heet en de ander artiest.
(Er zijn geluidstechnici die met een vaste band werken en ook een meer artistieke rol hebben, maar daar hebben we het hier niet over.)

Vreemde discussie hoor, dat moderne systemen 'te clean' zouden klinken. Misschien wat minder naar overgecomprimeerd (vervormend) top40 materiaal luisteren?

[Stage-support]

Wanneer de DJ bestaande nummers draait valt er weinig aan toe te voegen, compressie zit er al genoeg op en effecten zijn toch echt de taak van de DJ, ik ga dus niet de crea bea uithangen.

Terwijl men dat bij bands wel doet. Zeker als men geluid doet voor bandjes hoor je vaak dat ze willen reproduceren zoals de band het wil hebben. Maar hoe kun je dat weten als je de band niet kent en er dus nog nooit geluid voor hebt gedaan, dat kan eigenlijk alleen maar als je in de studio was met de band om te helpen de muziek vorm te geven (en wellicht zelfs live de zelfde materialen/plugins gebruikt als in de studio). Al het andere is gewoon wat de technicus zelf denkt dat goed is.

Je hebt het steeds over vervorming, daar gaat muziek echt niet 'energieker' van klinken maar hooguit vervormt en daar ga ik al helemaal mijn vingers niet aan branden. Het is bekend dat in de hardstyle muziek zwaar clippende beats worden gebruikt, ooit een keer een half uur gezocht naar de oorzaak van die vervorming, snap er echt geen zak van dat er mensen zijn die daar graag naar luisteren.

Alle audio materiaal heeft vervorming, soms positief, soms negatief. Maar misschien moet ik het geen vervorming noemen maar kleuring.

Ik vind mijn punt lastig om uit te leggen. Zeker als men niet geïnteresseerd is in het muziekgenre waarmee hier over gesproken wordt. Ik ben ook geen hardstyle fan maar als ik word gevraagd om geluid te doen wil ik dat dat een bepaalde energie over brengt en dat het boeiend en interessant klinkt, ongeacht het genre. En wellicht is het niet het genre muziek waar je zelf graag naar luistert, maar mensen die naar zo'n festival of optreden komen vinden het wel leuk/mooi en hebben dus ook een bepaalde verwachting. En om aan die verwachting te voldoen heb ik absoluut geen probleem met een "gekleurd doek" aan te bieden aan de betreffende artiest. Ik kan me dus ook niet voorstellen dat een artiest hier problemen mee heeft als achteraf alleen maar met meer lof wordt gesproken. Als toch de hele zaal op en neer gaat of iedereen meezingt oid is er toch geen grotere voldoening voor zo'n artiest? Dit geldt voor zowel bands als dj's.

[MusicXtra]

Een band schuiven is toch wel een heel ander spelletje dan babysitten bij een DJ....
Bij de eerste krijg je een berg signalen aangeboden waarvan je een lekker luisterbare mix dient te maken, inderdaad weet ik bij een mij onbekende band niet precies hoe het hoort te klinken. Wel weet ik dat alles wat op het podium gebeurd hoorbaar moet zijn, vocalen duidelijk verstaanbaar, enzovoort. Live mixen is dus voor een deel steeds hetzelfde spelletje waarbij ik graag gebruik maak van de tips van een manager of iemand anders die de band goed kent, ik vraag dan ook vaak of diegene iig de eerste paar nummers naast me komt staan.
Een live band heeft meestal ook meer dan genoeg dynamiek, die dynamiek moet vaak worden ingeperkt om de vocalen verstaanbaar te houden of een bas lekker te laten klinken.
Ik begrijp je punt wel, wat ik al schreef is dat in mijn optiek een kwestie van een goed systeem, je krijgt slechts 2 kanaaltjes aangeleverd en kunt een gebrek aan dynamiek niet meer terugkrijgen. Het wordt trouwens nog moeilijker wanneer je een bijna onwerkbare limiet van 95 dB krijgt opgelegd, om dan nog steeds de energie over te brengen is pas echt een uitdaging.

[CyberNBD]

Het heldere en dynamische is naar mijn idee afhankelijk van 2 zaken: het geluidssysteem en het aangeleverde signaal. Aan dat laatste kan je als technicus vrij weinig veranderen bij DJ showtjes. Aan het eerste, afhankelijk van de situatie, wellicht wel. Een goed gedimensioneerd systeem (voldoende midlaag capaciteit) met doordachte opstelling en goede sub-top alignment maakt wel degelijk een serieus verschil in dynamiek en beleving ten opzichte van een te krap bemeten systeem zonder headroom.

Is je systeem op orde heb je dus het heldere en dynamische (mits de DJ ook een behoorlijk signaal aanlevert) al voor mekaar. Dan blijft het in controle houden (babysitten) over en volgens mij is dat ook hetgene wat de tech waarnaar gerefereerd wordt in de openingspost bedoelt.
* Dat de DJ het klankbeeld bepaalt is tot op zekere hoogte waar, maar hij staat niet in de zaal en kan dus niet horen wat het publiek hoort, heeft hij doppen in, is zijn gehoor aangetast en zo zijn er nog wel een aantal zaken op te noemen. Dat je als tech in bepaalde gevallen dan de scherpe randjes van filters af haalt dmv een dynamische EQ / Multiband Comp of hier en daar wat aanpassingen op EQ gebied doet lijkt me niet meer dan normaal.
* Als een DJ brak signaal aanlevert door slechte kwaliteit MP3's of wat dan ook is het sleutelen met de EQ naar mijn idee evenmin een probleem om de boel weer een beetje klinkend te krijgen. De dynamiek krijg je er niet mee terug maar het kan op zijn minst weer een beetje aanhoorbaar gemaakt worden.
* Een goede compressor/limiter op de inkomende DJ signalen kan sowieso geen kwaad om eea mooi binnen een bepaald niveau te houden, dat kan een standaard iets uit de tafel zijn of een plugin. De limiters van je systeem wil je hiervoor niet gebruiken, dat brengt de boel alleen maar uit balans en zijn bedoeld als last-resort om de boel heel te houden. Maakt de DJ het te bont kan je altijd nog richting podium om de boel terug te (laten) schroeven.
* Er bestaan nog wat tools/plugins die met harmonischen aan de gang gaan, daarmee is het laag/midlaag nog wel wat te tweaken en hebben wat voordelen voor wat betreft systeembelasting en overlast. Hiervoor (en als comp/lim uit mijn vorige punt) heb ik tegenwoordig in het grote drive/smaart rack een Waves MaxxBCL zitten, is in feite niet meer dan 3 waves-plugins in een doosje en die gaat als insert op de groep DJ signalen.
* Tot slot het mee/bijschuiven: de meningen zijn hier vast en zeker over verdeeld maar op sommige momenten kan het weldegelijk een verschil maken in de beleving van het publiek, vooral bij strakke geluidslimieten.

[RayM]

Je blijft toch voor een groot deel afhankelijk van de DJ. De kwaliteit van zijn muziek en de output op zijn mixer. En er zijn er maar weinig waarbij beiden goed voor elkaar zijn.
Ik ga ervan uit dat iedere technicus zijn systeem goed prepareert. En tussentijds EQ-en? Dan kun je aan de gang blijven....

[MarkRombouts]

Volgens mij worden wij als techneuten betaald om het geluid zo goed mogelijk bij de bezoekers te krijgen. Iedereen mee eens ? Ook bij een DJ show dus gewoon aan de slag gaan om dat te doen wat nodig is om de DJ te helpen een knallende show neer te zetten. Net zoals je bij een band zou doen. Een DJ is ook gewoon een artiest die wordt geboekt om zijn kunstje te doen, of dat nu eigen werk draaien is, of plaatsjes uit welke hitlijst dan ook.

We zijn natuurlijk afhankelijk van t aangeboden signaal, maar voor de rest niet zeuren en aan de gang daarmee. Of de volgende keer t klusje niet aannemen als je niet wilt.

Veel gebruikte middelen in mijn geval:
-eq al dan niet dynamisch
-multiband compressie
-limiting
-waves maxxbass

[qvt]

Oke, zou je ook kunnen uitleggen wat ieder onderdeel binnen jou signalchain moet bereiken? Gebruik je de compressor gewoon om een iets vettere sound te krijgen (iets in de trant van een buizencompressor?) of gewoon om controle te houden wanneer de dj de gain van de volgende plaat vergeten was?

De de-esser is de eerste stap om het hoog waar onze oortjes gevoelig voor zijn te beheersen, de compressor is puur een tool om het volume te beheersen en hierbij draai ik de gain terug tot de comp net aan z'n treshold zit.

Dyn-EQ is vooral om de 2 gevoelige pieken van ons gehoor flink naar onder te trekken, vooral bij house achtige zaken (veel high-hat dingetjes) een must in mijn ogen.

Daarnaast hou ik met smaart het systeem en de muziek bij en pas ik het aan tot ik het lekker vind.

Ik ben overigens tegen multiband compressie omdat daar makkelijk te veel mee weggehaald wordt.