Lezen van microfoondiagram...

[trinityXXIV]

Hey,

Een échte newbie-vraag: kunnen jullie me helpen om een microfoondiagram te leren interpreteren? Ik meen sommige dingen te "zien", maar ik betwijfel of ik het bij het rechte eind heb...

Ik versta dat 0° het geluid recht voor de microfoon is (en 180° dus recht achter de microfoon). Maar die frequenties en decibels ...

Ik heb hier voor me zo'n diagram (cardioid) waarbij de kleinste (binnenste) cirkel 25dB is en de grootste (buitenste) 0 dB. Ik "lees" dat dan dat bvb recht voor de micro (0°) elk signaal zal worden opgevangen, maar dat in een hoek van bvb 90°, een geluid van 1000 Hz al 10 dB moet bedragen eer het opgevangen wordt. Maar lees ik dat wel juist? Want stevig doorspreken is toch ook al een 70 dB en dat ligt buiten de schaal van dat diagram - hoe lees ik in zo'n diagram hoe en waar die micro daarop reageert?

Soms zie ik diagrammen waar er geteld wordt van -25 dB, -20 dB tot 0 dB, en soms staan die waarden positief ... ? Ik zie ook regelmatige diagrammen waarbij de kleinste cirkel geen 25 dB is, maar bvb 20 of 15 dB. Wat is daar de betekenis van?

Hoe interpreteer ik trouwens die frequenties? Als een gewone la 440 Hz is, wat is dan eigenlijk de betekenis van een frequentie van 8000 Hz? Hoger dan een la van 4 octaven hoger ?? Ik begrijp er niks van

Alvast bedankt!
Kris.

[gertgeluid]

Hallo Trinity,

Je bent al een heel eind. Je kijkt naar een polair diagram en de nul graden as is inderdaad recht op de microfoon.

Alle andere hoeken dan nul graden vallen dan "schuin" op de microfoon en in het geval van een richtingsgevoelige microfoon (zoals bijvoorbeeld een nier zoals jij die voor je ziet), zal dan enige "uitdoving" plaats vinden waardoor die geluiden zachter aan de uitgang zullen komen. Dit principe is nu even niet van belang. We gaan het even hebben over dB's...

Je hebt je waarschijnlijk wel eens afgevraagd waarom schuiven op mengtafels, maar ook de schaalverdeling van de volumeknop op een (pro audio) versterker, een 0dB stand hebben wat het "uiterste" is (bij mixers kun je vaak nog tot +10dB), en onder de nul tellen we negatief terug naar "min oneindig". Dat komt omdat we in de geluidswereld uitgaan van een "referentieniveau". Die is vastgesteld op 0 dB. Bij een mixer weten we dan bijvoorbeeld dat we een bepaalde spanning op de uitgang hebben staan. Bij een (pro audio) versterker weten we dat hij dan zijn maximale versterkingsfactor levert.

In het geval van een microfoon gaan we er van uit dat we hem met zijn nul as op de geluidsbron mikken. Het inkomende geluid is dan het "hardst". Dat noemen we dan voor het gemak even 0dB. Als we nu weten dat er een monitorluidspreker op 135 graden t.o.v. de nul as ligt, kunnen we uit het polaire diagram opmaken dat geluiden uit die richting "-20dB zijn". Die geluiden zijn dus 20 dB zachter dan geluiden die recht op de microfoon invallen.

Door middel van het vergelijken van polaire diagramman kun je keuzes maken voor microfoons. Misschien is het diagram van een supernier wel veel beter in ons voorbeeld van de monitorluidspreker. Misschien geeft een supernier wel -25 dB op 135 graden. Dat is nog eens 5 dB zachter dan een nier!

Een serieuze microfoonfabrikant geeft polaire diagrammen met meerdere frequenties. Het principe van een richtmicrofoon wordt ontleend aan looptijdverschillen en de uitdovende werking daarvan. Helaas is dat sterk frequentie-afhankelijk. Zo kan een microfoon met nierkarakteristiek bijvoorbeeld heel goed presteren in het "hoog", maar minder goed in het "laag". Als je nu bijvoorbeeld een microfoon moet kiezen voor de akoestische gitaar die vlak bij de basversterker staat, dan zou je kunnen kiezen voor een microfoon die in zijn polaire diagram ook veel "demping" geeft in het laag, waardoor je met het subtiele "stellen" van de microfoon voor de gitaar zeker weet dat je ook het laag van de basversterker kwijt bent.

Er staat op internet een hoop geschreven over decibellen. Het is even doorbijten, maar als je eenmaal de "taal" begrijpt, kun je je heel goed redden in de audio wereld. Ik zou zeggen: ga je rustig inlezen, dan wordt het al snel duidelijk.

[gertgeluid]

Even een voorbeeld aan de hand van een verhaaltje:

Er staat een band op een podium. Alle instrumenten worden versterkt. Er wordt voor de saxofoon een microfoon met nierkarakteristiek gezet. De saxofonist doet een soundcheck en besluit samen met de geluidsman dat hij de beker van de sax op ongeveer 10 cm afstand van de microfoon zal houden. De geluidsman regelt de mengtafel in om een mooie balans te vinden voor de sax in de bandmix. De schuif van de saxofoon staat op 0 dB.

Tijdens de eerste set stoot de saxofonist per ongeluk tegen het statief aan. De microfoon kantelt voorover en staat nu onder een hoek van 90 graden ten opzichte van de beker van de sax. Gelukkig ziet de saxofonist dit, maar hij zit midden in een solo en kan de microfoon niet meer recht zetten. Wel doet hij een stapje naar voren en zakt door zijn knieën, waardoor de afstand tussen microfoon en beker weer terug komt op de afgesproken 10 cm. De geluidsman in de zaal bemerkt het probleem en moet de schuif van de saxofoon omhoog zetten. Als de schuif op +6 dB staat, klinkt het weer ongeveer net zo hard als daarvoor.

In de pauze verontschuldigt de saxofonist zich naar de geluidsman. Deze is niet boos, want de saxofonist had goed geanticipeerd door zijn beker op dezelfde afstand van de microfoon te houden. "Maar klonk het nog wel goed?" vraag de saxofonist. De geluidsman antwoord dat het met het opvoeren van het volume wel weer goed te horen was, maar dat het ietsje doffer klonk als daarvoor. Ze bestellen een biertje en een colaatje (de geluidsman drinkt natuurlijk geen alcohol) en slaan samen even de handleiding van de microfoon open. In het polaire diagram kunnen ze twee frequentiecurven zien: 300 Hz ("laagmid") en 8000 Hz (hoog). Onder een hoek van 90 graden t.o.v. de nul as is de curve van 300 Hz gezakt tot -5 dB en de curve van 8000 Hz gezakt tot -7 dB. De geluidsman krijgt een glimlach op zijn gezicht. Zijn bevindingen worden verklaard door het polaire diagram.

a) Het geluid werd gemiddeld gezien ongeveer 6 dB zachter. Precies de hoeveelheid die hij op de schuif van de mengtafel moest "geven" om de sax weer op hetzelfde volume in de mix te zetten.
c) Het geluid werd ietsje doffer. Het "hoog" werd onder 90 graden iets meer gedempt dan het laag.

Je ziet dat het heel makkelijk is om te werken met een referentieniveau op geluidsapparatuur. We hebben het vaak over "3 dB harder" of "10 dB" zachter en die waarden vinden we terug op de mengtafel, op de volumeknop van de versterker, in audiosoftware etc.

Wat betreft frequenties: je moet je niet blind staren op noten en hun bijbehorende frequenties. Je moet het meer plaatsen in "gebieden". Zo is het gebied van 40 Hz tot 80 Hz het sublaag waarin de broekspijpen kunnen wapperen. Je hebt het spraakgebied van pak 'm beet 400 Hz tot 4kHz. "Ssss" -klanken manifesteren zich vaak rond de 8 kHz etcetera...

Een polair diagram is een handig gegeven om microfoons met elkaar te kunnen vergelijken. Vergeet alleen niet dat een microfoon hoofdzakelijk wordt gekozen om zijn klank en niet of zijn polaire diagram nu zo mooi vlak is of goede demping levert. Hoe goed die laatste twee dingen ook mogen zijn: de klank is prioriteit. De meeste polaire diagrammen zien eruit als mislukte kamerplanten of kernbomexplosies!

Groetn
Grt

[Freek Fokker]

Erg goed uitgelegd Gert! Gaat is gauw columns schrijven!

[vasco]

Staande ovatie voor Gert!
Erg goed en duidelijk uitgelegd.

[rolanddeg]

Dat zijn de antwoorden waar iedere forumlezer van droomt...

[GvH-E]

Wat betreft frequenties: je moet je niet blind staren op noten en hun bijbehorende frequenties. Je moet het meer plaatsen in "gebieden". Zo is het gebied van 40 Hz tot 80 Hz het sublaag waarin de broekspijpen kunnen wapperen. Je hebt het spraakgebied van pak 'm beet 400 Hz tot 4kHz. "Ssss" -klanken manifesteren zich vaak rond de 8 kHz etcetera...

Een polair diagram is een handig gegeven om microfoons met elkaar te kunnen vergelijken. Vergeet alleen niet dat een microfoon hoofdzakelijk wordt gekozen om zijn klank en niet of zijn polaire diagram nu zo mooi vlak is of goede demping levert. Hoe goed die laatste twee dingen ook mogen zijn: de klank is prioriteit. De meeste polaire diagrammen zien eruit als mislukte kamerplanten of kernbomexplosies!
Grt

Bij een echt goede microfoon is er minder verschil in het diagram bij de diverse frequenties te zien. En dat zijn ook de duurdere typen mic.
En wanneer dit diagram bij diverse frequenties erg ongelijk is kan er op die frequentie eerder rondzingen (of onnodige overspraak van je monitor) ontstaan en gaat dit ten koste van de totaalklank!
Bij de mic.keuze is het (met vele andere factoren) een groot verschil of het bijv. een zangmicrofoon betreft die luidkeels van zeer dichtbij wordt gebruikt of dat het bijv. om een opname van een vleugel of akoestische gitaar gaat.
Ik neem aan dat je ook gezien hebt dat er li. en re. in het diagram verschillende frequenties zijn weergegeven en dat de verschillen daarin behoorlijk kunnen zijn.
Succes met de juiste keuze. GvH-E

[trinityXXIV]

TNX !!

Nu kan ik echt al een heel stuk beter volgen; het is eigenlijk wel jammer dat absolute basics ongeveer nergens worden uitgelegd (ik had al een hele tijd gezocht voor ik hier postte), zodat je ergens wel de indruk krijgt dat je 't snapt, maar eigenlijk ... is dat maar een "indruk" ;-)

Grtz,
Kris.