Geluidsprocessing op dj

[Stage-support]

Hey,


Naar aanleiding van ADE zat ik te denken. Ik was gisteren bij Axwell /\ Ingrosso in de Heineken music hall en vond dat daar het geluid erg helder en dynamisch was maar volgens mij toch redelijk in controle (DJ's willen vaak toch alleen maar harder). Ik ben even gaan praten met de geluidsman daar en hij gebruikte verscheidene (waves) plugins om alles in controle te houden (compressor, dynamische eq,...).


Nu vroeg ik me af wat jullie aan soundprocessing doen op een dj? En hoe jullie hiernaar luisteren? Om wel de dynamiek en helderheid in de muziek te laten maar toch alles in controle te kunnen houden. Ook als de dj bijvoorbeeld een filter of effect op de DJ mixer gebruikt (uit die Pioneer mixers kan dit toch in een keer vrij schel overkomen). Om maar gewoon een limiter op de dj te zetten vind ik namelijk kort door de bocht en altijd tegenvallen. Ik doe meestal alleen een beetje eq en verder niks, als het dan te hard gaat schuif ik de fader gewoon wat terug. Maargoed ik denk dat deze aanpak wel beter kan.


Voor de duidelijkheid het gaat hier dus niet om de dj set of materiaal (rode lampjes oid), het gaat erom dat wat uit een dj set komt om dat zo goed mogelijk te laten klinken en toch controle te houden. (En natuurlijk is de dynamiek van een dj niet te vergelijken met die van een band )


Groeten, Job

[MusicXtra]

De echt goeie DJ's hebben het zelf goed voor elkaar, mooie geluiden, goeie verhouding in dynamiek en hebben zelf al gezorgd dat het lekker blijft klinken.
Enige wat je daaraan hoeft te doen is zorgen dat het zaalvolume in orde is.
De DJ's waarbij het nodig is om daar op in te grijpen mankeert meestal zoveel aan dat er geen eer aan te behalen is om er iets van te maken.
En daarbij ben je altijd te laat omdat je niet weet wat er komen gaat. Buiten dat om moet het naar mijn idee ook niet gekker worden dat er van een geluidstechnicus, die voor een paar knaken per uur werkt, wordt verwacht dat hij de show van meneer de DJ, die voor vele duizenden Euro's een uurtje komt draaien, lekker luisterbaar maakt. Je gaat bij een live act normaal gesproken de gitaren ook niet stemmen?

[Stage-support]

Klopt, een geluidsman stemt niet de gitaar maar bij die gitarist plaatst de geluidsman meestal wel de microfoon voor de versterker: dat is toch de basis van goed geluid (naast de kwaliteit van de gitarist en de gitaar+amp). En een gitarist van een professionele band verdient ook meer dan wij geluidsmensen. En natuurlijk, goede DJ's zorgen dat het volume van nummer tot nummer gelijk is, de kwaliteit van de nummers goed is en dat deze niet overstuurt. Maar zoals ik al zei: effecten kunnen er in een keer vrij schel doorheen komen. En iets wat overduidelijk te schel klinkt moeten wij als geluidsmensen toch wat aan doen? De DJ kan dat niet horen in de zaal. Je weet ook niet wanneer een gitarist op zijn distortion trapt maar toch houden geluidstechnici dit onder controle.


Het lijkt wel alsof bij DJ klusjes de geluidstechnici de verantwoordelijkheid van goed geluid afschuiven naar de DJ in tegenstelling tot bandjes.

[Timo B Geluidstechniek]

Quote "Het lijkt wel alsof bij DJ klusjes de geluidstechnici de verantwoordelijkheid van goed geluid afschuiven naar de DJ"

Dat is vaak ook wel nodig daar de kwaliteit van het aangeboden materiaal nog al vaak te wensen overlaat (zeg maar dat het 95% van de tijd zwaar K*T is wat er door DJ's de tafel uit geramd wordt).

Het zal mij verder een biet zijn wat een artiest verdient maar als de beste man/vrouw er een potje van maakt dan is het wel tijd voor een goed gesprek. Als dat niets uit haalt dan is het jammer maar dan ga ik leukere dingen doen zeg maar.......

Kleine vraag: heeft er iemand wel eens die popie dj tafels door gemeten?

[MusicXtra]

Het lijkt wel alsof bij DJ klusjes de geluidstechnici de verantwoordelijkheid van goed geluid afschuiven naar de DJ in tegenstelling tot bandjes.

Je kunt van poep geen 5 gangen diner maken, natuurlijk zorg ik bij live bandjes dat de scherpe randjes van de individuele instrumenten afgehaald worden en dat alles netjes klinkt zoals ik denk dat de band het bedoelt heeft. Alleen kan ik de toetsenist die bij elk knopje wat hij indrukt 10 dB harder of zachter gaat echt niet bijhouden, zeker niet als ik datzelfde bij de gitarist moet doen steeds wanneer die op een pedaaltje trapt. Dat hoort bij het 'kunnen spelen' en onderscheidt de pro's van de amateurs.
Net wat Timo al schrijft, je krijgt zo vaak zo'n slechte kwaliteit aangeboden dat daar echt niks van te maken is, ik maak het regelmatig mee dat gerenommeerde DJ's muziek van Youtube hebben geript waarbij de 128 kbs nog niet eens gehaald wordt.
Een DJ heeft ook monitoren waarop hij dat zelf zou kunnen beoordelen mits hij geen oordoppen draagt en vervolgens zijn monitors vol in het rood jaagt. Da's allemaal prima maar dan mag hij van de technicus niet verwachten dat die vrolijk, zonder oordoppen, de hele avond zit te luisteren of het niet te schel is.
De echt goeie DJ's hebben hun zaakjes zelf al goed voor elkaar, die weten hoe de gain moet staan en weten exact hoe hard een effect in de mix geduwd moet worden, die gebruiken hun monitors waarvoor ze bedoelt zijn en komen met muziek met een hoge bit-rate aan.
De minder goeie heb ik meestal al mijn handen vol aan om te zorgen dat ze hun publiek niet met bloed uit de oren naar huis laten gaan.

[jadjong]

Ik kan, net als alle technic, ontzettend goed mixen. Maar wanneer je een mix van mij opneemt op PA A en afspeelt op PA B klinkt het toch niet zoals het origineel. Zelfde geldt voor alle tracks die thuis of in het vliegtuig in elkaar worden gezet, om dat recht te trekken komt er een stukje mastering bij kijken. Iets waar ik geen kaas van gegeten heb.
Vroeger kwam jouw muziek bij iemand terecht die dat wel snapte voordat het op CD of plaat eindigde, nu kan je zonder enige kritiek van anderen jouw muziek online zetten en de volgende kan het gelijk afspelen.
In theorie hoef je aan een DJ niet veel te doen, wat compressie voor de 'oeps, gain vergeten' momenten en verder niets. Maar zolang de DJ in kwestie niet kritisch naar zijn bronmateriaal kijkt moet je terplekke iets van mastering doen met Waves of andere rare apparaten.

[Stage-support]

Maar wanneer je een mix van mij opneemt op PA A en afspeelt op PA B klinkt het toch niet zoals het origineel.

Zo denk ik er ook over. Meer en meer klussen worden gedaan door dj's en hoe jammer dat ook klinkt hing van dat soort klussen wel een inkomen aan vast toen we daar met bands stonden. Dus nu kun je dat allemaal k*t vinden of je kunt voor jezelf een "markt creëren" waarbij je het geluid van de dj soort van opnieuw mastered zodat het mooi in de ruimte past. Alleen 2 schuifjes open zetten kan een lichtman ook nog wel doen en hebben we dus niks aan.

En mijn ervaring is toch anders; Tuurlijk heb ik dat ook wel eens gehoord dat iemand met een laptopie met virtual dj erop gaat draaien en dan de muziek heeft geript van Youtube oid. Maar de meeste DJ's waar ik mee werk hebben het gewoon goed voor elkaar en draaien gewoon met fatsoenlijke geluidskwaliteit muziek, en dan vind ik het wel waard om een beetje meer geluidsprocessing toe te passen.

[MusicXtra]

Maar de meeste DJ's waar ik mee werk hebben het gewoon goed voor elkaar en draaien gewoon met fatsoenlijke geluidskwaliteit muziek, en dan vind ik het wel waard om een beetje meer geluidsprocessing toe te passen.

En juist bij die DJ's is het niet nodig om er nog iets aan te doen, dat hebben ze zelf al gedaan.

[Stage-support]

En juist bij die DJ's is het niet nodig om er nog iets aan te doen, dat hebben ze zelf al gedaan.

En daar ben ik het niet mee eens. Tegenwoordig zijn Pa systemen zo clean en gedetailleerd. Ik mis dus bij dj optredens soms de energie uit de PA. Bijvoorbeeld: eigenlijk vind ik de oude l'acoustics V-dosc beter geschikt voor DJ optredens dan K1. Gewoon omdat V-dosc iets meer vervormd en dus naar mijn idee meer energie in het geluid zit, dit mis ik bij K1. Maar als je die vervorming toch een beetje terug kunt halen door er iets meer aan te soundprocessen denk ik dat het er mits goed gebruikt er alleen maar beter van kan worden.


Dat is volgens mij ook de hele issue met de loudness wars, het gaat er niet om hoe hard iets is maar om gewoon meer energie eruit te krijgen.
Sommige mensen laten bij het mixen hun kickdrum een beetje clippen (vervormen) gewoon om meer energie eruit te halen.

[Stage-support]

En ik zeg niet dat je meteen als een houthakker met die EQ en compressors moet bezig gaan, maar zoals Jadjong al aangaf zoals mastering: subtiele veranderingen.

[Timo B Geluidstechniek]

Wat de een "beter" vindt hoeft een ander niet beter te vinden en is een smaak.

Ik doe voornamelijk in-regelen van sets en heb aan de basis niet zo veel te maken met smaak dat is aan de FOH techs. Op het moment dat ik klaar ben weet ik dat 90/95% van deze mannen het Mid Hoog te scherp gaan vinden op het moment dat ze vol gas gaan (ik vind dat ook namelijk).

Ik kies er voor als referentie kader (aan de basis dus) een PA "Flat" op te leveren maar dan wel zo veel als mogelijk overal flat. Op die manier is het makkelijk om de sound die gewenst wordt overal te bereiken door op de input eq's wat aanpassingen te doen meestal tussen de 1 a 2K tot 5 a 6K.
Dit wordt meestal gecorrigeerd tijdens de soundcheck in samenwerking met de FOH techs van de artiesten waarna ik (meestal) weg ga (als het DJ's betreft ga ik zeer zeker weg daar ik niet kan opschieten met die mannen iets wat mijn opdracht gevers weten en accepteren ;-)

De meeste test tracks die ik gebruik zijn dezelfde die ik bij anderen ook hoor (het magu lijstje en wat andere tracks die ik zelf ok vind ook bv. klassieke muziek) maar als het dj's betreft draai ik ook vaak een paar dingen van bv. Bassnectar (tracks die ik wel leuk vind maar liever niet te hard afdraai daar de crest factor voor mijn gevoel een tikkie anders ligt heavy compressed dus). Met die tracks weet ik al van te voren waar de pijn puntjes liggen en zet die in by-pass klaar voor het geval het nodig mocht blijken om die correcties te implementeren.

Als ik zelf mag mixen (is dan absoluut geen dj werk maar bandjes dus) kom ik op +/- de zelfde eq punten uit qua correcties op een flat frequency PA als de meeste mannen maar gebruik ik vrijwel geen compressie en andere fratsen om muziek nog als muziek te laten klinken en niet als een bak lawaai. Verder zit ik qua SPL levels als ik zelf mix vaak ergens tussen de 95dBa tot 105dBa (pieken) wat dus neer komt op een gebruikelijke crest factor van +/- 12dB (is nodig om muziek dus nog als muziek te laten klinken....) mocht het een keer een uitschieter hebben naar 110dBa so be it. Is hard maar klinkt iig nog als muziek.... (is dus geen LEQ meting maar gewoon actual level)

[Stage-support]

Wat de een "beter" vindt hoeft een ander niet beter te vinden en is een smaak.

Zeker, en dat is met alles in de geluidstechniek zo. Welk professioneel apparaat is er nog niet afgekraakt en door de ander de hemel in geprezen?

En tuurlijk moet je ruimtelijke resonanties eruit filteren. Maar dat was mijn eerste vraag ook niet. Ik denk namelijk dat er met DJ's meer energie uit de pa gehaald kan worden dan als je het alleen maar gewoon aansluit en aanzet. PA's en monitoren kunnen tegenwoordig zonder dat het vervormd erg hard gaan en pas als het erg hard gaat krijgt men pas de vervorming. En bij dj monitoren de dj's pas dan de energie krijgen.

Als geluidsmensen zijn wij er toch om de energie van de artiest over te brengen naar het publiek? Bij een band; als de artiest erg verlegen het podium op komt zal die nooit een geluid geven waar wij een goede mix van kunnen maken en zal het publiek het al snel gaan tegenvallen, maar als de artiest veel vertrouwen heeft (geluidsman is een belangrijke factor hierin) zal die er met meer zelfvertrouwen gaan staan en beter geluid geven waar wij dan een betere mix van kunnen maken en waar het publiek helemaal van uit zijn dak gaat en vervolgens de artiest weer meer geeft omdat het optreden zo gaaf is. Het is een vicieuze cirkel. En volgens mij is het met dj's hetzelfde.

[Timo B Geluidstechniek]

"Ik doe voornamelijk in-regelen van sets en heb aan de basis niet zo veel te maken met smaak dat is aan de FOH techs." Daar gaat het hier dus over en meng ik me niet in.

Ik zit net in een andere tak van sport zeg maar. Deze discussie wordt vaker gevoerd o.a. mbt de nieuwere array's zoals K1 - 2 en Meyer Leo/lyon/leopard.
Ik heb beide systemen gehoord waarbij mijn voorkeur uitgaat naar Meyer (is gedeeltelijk smaak en voor 75% technisch iets met ofax gedrag zeg maar).
Zodra een systeem linear weer geeft kun je dit soort "mastering achtige processing" natuurlijk toepassen......maar of het veel helpt is afhankelijk van de bron.

Ik heb op een aantal events gewerkt (niet als sys-tech maar in andere disciplines) en de grote namen mogen/moeten aanhoren. En als ik eerlijk ben vond ik het meestal belabberd klinken zeker als het aangeboden materiaal van de dj al plat gemastered was. Met name in het laag klinkt het vaak niet meer als muziek maar als blubber geen definitie maar als noize zeg maar. Hetzelfde heb ik op de klusjes horen gebeuren die ik dit jaar voor een bandje als front tech heb gedraaid (doe ik zo af en toe en alleen met de bandjes die ik leuk vind). Bij de meeste acts die voor of na het bandje wat ik draaide kwamen waren misschien wel goed maar zo plat als een duppie met alle gevolgen van dien....

[RayM]

Ik zorg ervoor dat hij/zij het geluidssysteem niet overstuurd en voor de rest doe ik niets. Er valt weinig eer aan te behalen.

[timmetje]

Ik zorg ervoor dat hij/zij het geluidssysteem niet overstuurd en voor de rest doe ik niets. Er valt weinig eer aan te behalen.

Als DJ doet mij dit een beetje pijn, maar het klopt grotendeels wel...

Veel van de muziek die DJ's draaien is al kapot gemasterd (lees: zo plat als een dubbeltje), omgezet naar MP3 en wordt daarna door vele beunhazen ook nog eens volledig overstuurd de speakers uit geslingerd.

Het enige dat ik als DJ kan doen is zo goed mogelijke kwaliteit draaien (minder dan 320kbps komt er bij mij niet in, waar mogelijk draai ik .wav of .aiff) en de lampjes uit het rode houden.

Wat verwacht ik dan van een geluidstechnicus/systeemtech (als die uberhaupt aanwezig is)?

1) Een systeem dat in elk geval 'vlak' is afgeregeld. 'Vlak' is een verschrikkelijk subjectief begrip, maar het moet gewoon goed klinken binnen de ruimte waarin het systeem is opgesteld. Als ik extra effecten of dingetjes wil toevoegen doe ik dat zelf wel. Dit is onderdeel van het creatieve aspect van het DJ-vak, en daar dient een systeemtech zich gewoon buiten te houden.
2) Laat me gewoon mijn werk doen. Te vaak heb ik hyperactieve techneuten gezien die nog voor ik mijn jas uit had al aan kwamen rennen: 'Niet in het rood draaien! Begrepen?!'. Niet alle DJ's zijn randdebielen. Ga ook niet over mijn schouder zitten loeren of ik wel uit het rood blijf.
3) Dat het systeem afdoende beschermd is. Nooit zal ik bewust een systeem over de zeik helpen, maar als een cd-speler of iets opeens de bibbers krijgt en een rare digitale piep uit gaat sturen mag ik toch verwachten dat het systeem hier voldoende tegen beschermd is.

Als een systeem ruk klinkt is het ook deels mijn taak als DJ om hier rekening mee te houden. We hebben maar drie bandjes aan EQ op een DJ-tafel, maar als ik een systeem met teveel laag hoor draai ik dit gewoon uit voorzorg op m'n DJ-mixer wat terug.

Het oeroude motto geldt voor zowel dj's als technici nog steeds: gebruik je oren!