Band leren mixen - de basics!

[Stoney3K]

Ik denk dat hier uiteraard ook geldt: Luisteren. Een koptelefoon is hierbij onmisbaar, maar dat moge denk ik duidelijk zijn. Ik ben op een gegeven moment als lichttech in de situatie terecht gekomen dat ik in de zaal voor licht stond en de DJ moet babysitten, maar de dienstdoende geluidstechnicus liet tot 5 minuten voor het optreden niks van zich horen. En leuk genoeg was alles voor een voorgaand festival uitgeprikt, dus ik had de briljante taak om even alles opnieuw te bouwen.

Afijn, alles stond en uiteindelijk had ik met de band maar zo'n 45 minuten om de eindmix te draaien. Uiteraard eerst de monitors afgeregeld met de wensen van de band, en daarna begonnen met het rijtje kick/snare/tom/hihat/OH matig open te zetten. Daarna bas en gitaar, en tot slot de vocals en trompet. Toen even een totaaltest gedaan en de verhoudingen goed afgeregeld -- hier geldt vaak: Zet de instrumenten die overheersen zachter, in plaats van de instrumenten die te kort komen verder open te zetten! (iets met headroom en zo). De PA kan vaak hard genoeg, dus het is echt niet erg om op -10 of -20dB af te mixen, behalve als je echt een crappy mixer hebt.

Compressie en gates heb ik uiteindelijk maar sporadisch gebruikt, een klein aandeel voor de zang om af te vangen dat artiesten meer of minder afstand van de microfoon houden, en de trompet heb ik wel wat zwaarder afgecompressed uiteindelijk omdat die vaak erg harde pieken had. Hier geldt wel: Vaak heb je dat soort randapparatuur alleen nodig om klank-"probleempjes" op te lossen zoals grote volumewisselingen, niet om de zang of instrument van zichzelf al luider te laten klinken. Wat dat betreft ben ik het zeker met moderator hierboven eens: Basics first. Fancy randapparatuur ("speelgoed") kan leuk zijn, maar alleen als je het materiaal kent en niet als je random aan knoppen gaat draaien.

Onthoud, vooral voor kleine podia, dat een PA in principe bedoeld is om zang en eventuele instrumenten bij te versterken zodat ze goed in verhouding met de al harde instrumenten staan. Ik heb vaak bands op het podium gehad die met hun versterkers ruim over onze PA heen gingen (en zelfs een keer een zangeres die de 110db+ op FOH haalde), en het zal ook genoeg voorkomen dat je bas, gitaar en drums niet hoeft uit te versterken en alleen de zang open hebt staan. Drummers slaan over het algemeen namelijk ook best hard. ;-)

Dat gezegd, ik heb ook vaak in kroegen in het publiek gestaan waar ik de bandmix hoorde en na 2 minuten weer naar buiten liep omdat het slechter klonk dan een voorbijrazende trein op 2m afstand. True, het ging hard, maar er zat nul verstaanbaarheid in -- en voor mij is dat laatste toch belangrijker. En het klinkt uiteraard bagger als je begint met de overheads tot aan de nok open te trekken, en dan probeert de rest er een beetje bij te mixen. Dan hoor je dus uiteindelijk bijna alleen cymbals kletteren, en als ik ergens een hekel aan heb is als het SCHEL klinkt. Hard kan ik over het algemeen nog wel verdragen en soms waarderen, maar schel geluid is veel vervelender.

[berolios]

...Hoe begin je hieraan, wat zou jij doen (BASIC), effecten en hoeveel?, wat zou jou methode zijn.
je hebt een tafel van 22 kanalen, een kleine effecten rack dat meegeleverd is. 2 monitors op het podium.

Ten eerste: welkom op dit forum en wat leuk dat je een avond bandjes mag gaan mixen!

Ik ben ook blij dat je ervoor hebt gekozen alles zo simpel mogelijk te houden... dat gaat je veel problemen en kopzorgen schelen !!

Moet zeggen dat ik niet alle posts uitgebreid heb gelezen, maar een invalshoek die ik hier totaal mis in de discussie is het podiumgeluid in termen van opstelling, want het is mijn ervaring dat je juist daarmee grote verbeteringen kunt behalen in het kleine circuit.

Nou, wat ik bedoel ik hier in ***snaam mee? Helaas is het in dit soort gevallen meestal meer 'schade beperken' dan 'mixen' ... als je begrijpt wat ik bedoel... Het geluid dat van het podium afkomt is dan al dusdanig verpest dat er eigenlijk niks van te maken valt. Het ideale uitgangspunt om een zaalmix te maken (zeker in een kleine setup) is [1] zo weinig mogelijk geluid dat van het podium afkomt; en [2] het geluid dat dan toch van het podium afkomt moet al zo goed mogelijk in balans zijn. Dit klinkt misschien triviaal... maar het zou je verbazen hoeveel mensen dit soort basis-gegevens al snel uit het oog verliezen.

Mijn aanvulling op de post van Showband richt zich dan ook voornamelijk op de podiumopstelling.

Wat voorbeelden:[LIST][*]Zet alle gitaarversterkers (ook basversterker) als een soort side-fill neer. Zo hoort iedereen op het podium de gitaren goed, maar staan ze niet de zaal in te blazen.[*]Staat er een versterker eigenlijk te hard? --> Zachter zetten dat ding !! --> Hoort de gitarist zichzelf nu niet meer --> [1] zet de versterker onder een hoek op de grond (net zoals een monitor, met de speakers naar het gezicht gericht); is dit niet genoeg, dan [2] zet er een kist of krat onder, zodat de versterker simpelweg dichterbij de gitarist zijn hoofd komt![*]Ditzelfde geldt eigenlijk voor de zang-monitoren... het ziet er misschien niet altijd mooi uit (hoewel het in een volle kroeg met gelijkvloers podium niemand op zal vallen)... als de mensen hun monitor slecht horen, breng ze dan gewoon dichterbij de oren door ze op een krat iof kist te leggen --> tip is wel om goed op te letten dat je de monitoren in de 'dode hoek' van je microfoon legt.[*]Ongeveer hetzelfde voor toetsen... hoewel ik wel zou proberen te regelen dat de toesenist een extra monitortje kan hebben waar alleen zijn toetsen op staan... dan kun je jouw twee monitoren voor de zang gebruiken.[*]Het moeilijkste bij dit soort optredens blijft wel altijd de drums... die zullen voor het belangrijkste deel jouw volume bepalen... als je geluk hebt, slaat de drummer niet hard en kun je gewoon lekker aan de slag... maar als je pech hebt hangt je een hoop miserie boven het hoofd!!... Creativiteit is hier vaak het sleutelwoord... --> wanneer de drums te hard zijn, begin dan eens met voor te stellen de drums in een hoek te plaatsen, ipv in het midden van het podium... dat scheelt al een hoop overlast... een beetje afschermen kan ook extra helpen (bijvoorbeeld een dik stuk doek / backdrop achter de drummer hangen, scheelt al een hoop reflecties van bekkens en snare).[/LIST]

Afijn, hopelijk komt de manier van denken een beetje goed over... dit heeft dus niks met apparatuur of technische kennis te maken... maar zuiver met 'gezond boeren verstand'. Als jij zorgt dat het podium-geluid optimaal is, dan kun je in de zaal een mooi geluid gaan maken.

Als aanvulling op bovenstaande zou ik je aanraden overal goed je tijd voor te nemen... bedenk hoeveel tijd je nodig hebt om iets te doen en verdubbel dat dan! [LIST=1][*]Ik zou je in dit geval aanraden rond het middag-uur te beginnen met opzetten en alles aansluiten. Tip bij het opstelling van de PA: zet je toppen zo hoog mogelijk! Op deze manier zul je 'over de mensen' heen spelen en zal er minder klank-en volume-verschil zijn in de zaal.[*]Controleer dan of je monitoren goed werken en of je microfoons allemaal goed binnen komen (line-check). [*]Als dat allemaal OK is, neem je de tijd om eerst je monitoren te EQ-en en daarna je zaal-systeem. [*]Als dan 2 uur vantevoren (ik neem aan 2 uur voordat de zaal open gaat ? of 2 uur voordat de show begint? Twee nogal verschillende dingen !!) de band aankomt staat alles al klaar en kunnen zij rustig opzetten.Ik zou proberen te zorgen dat de eerste band er rond 16:00 is... dan kan alles op het gemak gebeuren !! Bij veel beginnende bands duurt opzetten soms extreem lang. Als het opzetten langer dan een half uur lijkt te gaan duren, mag je best vragen om wat meer door te werken, want dat geklooi gaat allemaal van jouw tijd af! [*]Dan inderdaad eerst beginnen met het podiumgeluid... in eerste instantie met de punten die ik eerder aangaf, daarna ook met het monitor-geluid zelf. [*]Als dat allemaal klopt kun je in de zaal beginnen met de zang bovenop het podiumgeluid te leggen en dan langzaam de rest van de instrumenten erbij schuiven totdat het een mooi plaatje geeft. Hoe je dit kunt aanpakken is hier ruimschoots besproken... ik zou helemaal niks van inserties (compressor/ gates/ etc) gebruiken... alleen misschien (als je zeker bent van je zaak) wat reverb voor de vocalen.[*]Om meer inzicht te krijgen in wat de PA aankan en hoe alles zich gaat gedragen kun je in de soundcheck ook een keer proberen alles een stuk harder te zetten... als zich dan problemen gaan voordoen weet je waar je rekening mee moet houden als je 's avonds toch wat meer gas moet geven dan verwacht. Pas wel heeeeel goed op als je dit doet... als je al met moeite het volume eruit krijgt dat nodig is om alle eerder genoemde punten succesvol te doorlopen, doe dit dan zeker niet. Heb je nog wat over en kun je kijken wat alles gaat doen als het wat harder gaat... vergeet dan ook ABSOLUUT NIET alles weer netjes terug zachter te zetten !![*]Bedenk bij je soundcheck ook dat de akoestiek in kleine zaaltjes behoorlijk kan veranderen als er mensen binnen komen !! In een zaaltje met veel grote vlakke muren wordt alles nogal snel schel... dit wordt minder als er mensen binnen staan... maar dat terzijde [*]Dan ben je rond 18:00 als het goed is klaar met je soundcheck en is iedereen blij. Er is nu tijd om wat kabeltjes netjes op de grond te tapen en te gaan ETEN. Tip van de dag is nu NIKS meer te gaan veranderen... het werkt goed, daarmee klaar... alles dat je nu nog gaat veranderen (kabels, microfoons, etc) kan als gevolg hebben dat je bij het daadwerkelijke optreden opeens onverwacht in de problemen raakt.[*]Nou, om 19:00 / 19:15 ben je weer klaar met eten en kan om 20:00 de zaal open en het feest beginnen![/LIST]

Je zegt dat er die avond meerdere bandjes op dat podium spelen. Voor jou is de meest ideale situatie dat alle bandjes dan over dezelfde backline spelen (gitaarversterkers, drums, etc). Dat scheelt nogal een hoop gerommel met de change-over (wisseling tussen de bands). Voor een change-over met onervaren bandjes met een onevaren crew op een klein podium mag je blij zijn als je er binnen een uur bent !! Zonder backline-wissel kun je dit beperken tot 30 minuten denk ik. Ga ook tijdens/ na de change-overs hetzelfde te werk als hierboven beschreven... ga van het podiumgeluid en opstelling uit en bouw van daaruit je hele geluid...


Afijn, alweer een heel verhaal... maar hopelijk begrijp je de manier van denken die ik probeer over te brengen. Heel veel succes in ieder geval. En bedenk je ook goed dat IEDEREEN wel een paar keer op zijn bek gaat voordat het een keer lukt ... dus fouten maken hoort erbij en is niet erg !! Voornaamste is dat je er alles aan doet geen fouten te maken... en dat je zoveel mogelijk leert van die fouten die je dan WEL maakt.

Veel plezier en succes !!

Adios

p.s. compressor op bassdrum NIET doen, zeker niet op een klein PA-tje... dan haal je net de punch eruit die je al zo slecht uit die kleine rot-baskastjes krijgt!

p.s. als je echt ind e problemen komt met het rondzingen van drums, zou een gate misschien nog WEL het overwegen waard zijn... maar zorg dat je vantevoren wel goed weet hoe zo'n ding werkt en gebruikt dient te worden

TIP VAN DE DAG 1: [klik]
TIP VAN DE DAG 2: [klik]
TIP VAN DE DAG 3: [klik]

...en laat in ***snaam de bandjes vantevoren DIT even lezen ... is voor jezelf misschien wel goed om even doorheen te bladeren. Uiteraard met dank aan Wipr!

[berolios]

- drums (standaard, kick/snare/hi-hat/2 toms/ wat symbalen)

Eventueel kun je de toms met een y-splitje bij elkaar steken om kanalen te besparen. Echter, het handig mikken van je OH's kan je ook al een aardig goede tomsound opleveren.

- bas (heeft een ampeg classic, 300 watt lampen en wil graag een mic voor zijn amp.)

Geen mic, maar een DI gebruiken... het laagmid dat uit zijn versterker komt, blijft waarschijnlijk al hard genoeg hangen in het zaaltje... je zult dus vooral zoeken naar een extra randje sublaag dat je nog door de PA hierbij wilt voegen... dit haal je niet met een mic
Een Classic heeft geloof ik ook een XLR output... deze kun je ook ipv een DI gebruiken!

- keybord

Voor keyboard gewoon een/twee DI nemen

- 2 gitaristen (allebei een gewone lampenversterker, 2 * marshall jcm 900. Na het opstellen zijn ze al aan het spelen, hun gain volledig open en volume voorbij half. Ze blazen de monitors bijna van het podium met hun lawaai.)

Zie mijn vorige post: zachter die dingen en zet die speakers maar zo dicht mogelijk bij hun hoofd !! Hier moet je echt je poot stijf houden.. want als je dit niet vanaf het begin in de hand houdt, is je hele avond verpest en kun je er NIKS meer van maken --> echt heel erg belangrijk !!! Je moet wel stevig in je schoenen staan om dit erdoorheen te rammen; maar beargumenteer het gewoon goed: "op deze manier is er niks van te maken, JULLIE (het bandje dus) sound gaat er op deze manier aan". En tegenargumenten als 'zo doen we het altijd' moet je je niks van aantrekken... dan is het dus altijd slecht gebeurd... ze staan nu bij jou... en jij wilt het WEL goed doen...
Voor het versterken van gitaren altijd een microfoon gebruiken... SM58 is al prima!

- zanger(es) (heeft zelf een behringer microfoon bij en denkt dat dit een goede mic is.)

Een SM58 of Sennheiser 945 voor de zang en niks anders !! (zeg maar dat ik dat gezegd heb )... nee... je zegt het zelf al: dit gaat je veel problemen opleveren in een situatie die al behelpen genoeg is... zorg ervoor dat alle vocalen gewoon normale mics krijgen !! Eerder genoemde types zijn prima... hoewel die Sennheiser wel minder gevoelig is voor feedback dan de Shure... dus dat is zeker een aanrader voor jou in dit geval.

Nogmaals succes... nu ga ik me er niet meer mee bemoeien

[ronny]

De volgende tip(s) zijn hier al eens voorbij gekomen, maar ik ga ze toch nog een keer zeggen:

als je op een kanaal gaat eq-en, probeer dan eerder storende frequenties weg te halen, dan bij te geven. Maar het kan natuurlijk ook perfect voorkomen dat je een bepaalde frequentie juist wel wil bijgeven. Vooral bij basdrum wil je meestal echt wel de punch erin hebben zitten.

Je kan heel snel frequenties zoeken die je extra wil hebben of juist wil wegdrukken. draai gewoon de gain van de eq in dat gebied op +3 of + 6db of nog meer(hoe jezelf wilt natuurlijk) en sweep dan door de frequentieband heen met de sweep functie van de eq. De frequentie die stoort of die je juist wel wil hebben gaat dan opeens heel duidelijk worden. Je kan nu de gain aanpassen naargelang smaak of storing van de frequentie(= bijgeven of juist wegdraaien).
Alles is natuurlijk ook een beetje afhankelijk van de mogelijkheden van de mengtafel die je gaat hebben.... .

Als je geen flauw benul hebt van frequenties, maar je hebt wel even tijd om te soundchecken, zou je even per frequentieband de sweepfunctie kunnen gebruiken. Zo ga je meteen horen waar storende frequenties zitten of dingen die je wil accentureren.

Ik ben er zeker van dat je je ook blind gaat staren op alle eq knopjes terwijl je hier aan, aan het draaien bent. Vergeet niet dat je op dat moment het geluid veranderd. Je bent die eerste keren zo bezig met die mengtafel en eq-en dat je er soms geen erg in hebt wat er effectief met het geluid gebeurt. Probeer dus echt te luisteren terwijl je aan een knopje draait.

Ik heb de ervaring dat beginnende bands kwa podiumgeluid ook totaal niet weten wat er aan de hand is. Ze zijn meestal alleen maar gewoon van met hun eigen versterker te spelen en hebben dan geen extra monitor. Dit heeft dan weer als gevolg dat je de gekste vragen krijgt over gewenste volumes en mixen op het podium. Maar met alle tips die Berolios hier al geschreven heeft, zou dat toch al goed moeten komen.

Misschien ook niet heel onbelangrijk is de mute knop. Mute altijd kanalen na een soundcheck of tijdens change overs. Er wordt al eens snel een stekker uitgetrokken met het nodige geplof en gekraak als gevolg.

Gun jezelf ook luxe en gebruik een talk back micro om tegen de artiesten te praten tijdens soundcheck. Ik riep me in begin altijd schor, met een pijnlijke keel als gevolg. Gewoon een micro op een kanaal prikken van de mengtafel en deze alleen routen naar de aux kanalen van de monitors.

Een andere handige functie van een mengtafel is de laag-af functie per kanaal(cut of). Deze is op de goedkopere tafels meestal vast(gewoon een knopje), op de duurdere tafels is deze zelfs instelbaar.
Op bepaalde kanalen is dit een geweldige functie kwa feedback op het laag. Zeker in kleine ruimtes waar het geluid niet zo weg kan. Kanalen waar weinig laag informatie inzit kun je bijna standaard dit knopje indrukken, eventueel met de eq op het laag ook nog wat minder... .


Dat was het voorlopig denk ik